Page 128 - Demo

126Me art romanik do t%u00eb kuptojm%u00eb stilin dhe format artistike t%u00eb zhvilluara gjat%u00eb mesjet%u00ebs, pas perandoris%u00eb romake dhe para artit gotik, i cili u zhvillua kryesisht n%u00eb shekujt XIV-XV. Stili romanik i zhvilluar mes viteve 1050 dhe 1200 dallohet p%u00ebr karakterin e tij shum%u00ebform%u00ebsh, i cili u p%u00ebrhap gati n%u00eb t%u00ebr%u00eb Evrop%u00ebn per%u00ebndimore, duke huazuar mjaft dhe nga element%u00ebt e kulturave lokale. Arkitektura romanike N%u00eb arkitektur%u00eb m%u00eb tep%u00ebr se zhvillime origjinale stilistike, shohim nj%u00eb rritje t%u00eb fuqishme t%u00eb numrit t%u00eb kishave. Zhvillimi i tyre n%u00eb form%u00eb kryqi latin, dallohet p%u00ebr navatat an%u00ebsore, %u00e7atin%u00eb e gurt%u00eb, jo m%u00eb t%u00eb drunjt%u00eb, si dhe p%u00ebr dekoret e pjes%u00ebs s%u00eb jashtme me skulptura t%u00eb shumta. Zhvillimet m%u00eb origjinale i shohim n%u00eb rajonin e Franc%u00ebs, sidomos n%u00eb kish%u00ebn Sh%u00ebn Sernit n%u00eb Toloz%u00eb, nd%u00ebrtuar mes viteve 1080-1120. N%u00eb t%u00eb tavani shtrihet si nj%u00eb harkat%u00eb gjysm%u00eb ovale horizontale, duke shoq%u00ebruar gjith%u00eb gjat%u00ebsin%u00eb e kish%u00ebs. Si sintez%u00eb e p%u00ebrmbledhjes s%u00eb arritjeve arkitektonike t%u00eb koh%u00ebs, kjo kish%u00eb %u00ebsht%u00eb nj%u00eb shembull perfekt i arkitektur%u00ebs romanike, ku elemente si harqet, tavanet e hapur dhe kolonat jan%u00eb kombinuar n%u00ebn nj%u00eb rit%u00ebm koherent. M%u00eb n%u00eb veri, kisha e abaci u ngrit%u00ebn n%u00eb rajonin e Normandis%u00eb, ku spikat kisha e Sh%u00ebn Etienit n%u00eb Kan e nisur n%u00eb vitin 1068. N%u00eb t%u00eb traversat e harkuara t%u00eb tavanit kryq%u00ebzohen me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn, duke krijuar nj%u00eb rit%u00ebm origjinal. N%u00eb Itali dallohet bazilika e Sant Ambroxhios n%u00eb Milano, nd%u00ebrsa n%u00eb Toskan%u00eb u ngrit%u00ebn komplekset arkitektonike t%u00eb Piz%u00ebs, dhe baptisteri i Firences. N%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn periudh%u00eb n%u00eb Gjermani dallohet katedralja e Spir%u00ebs (1030) e m%u00eb pas ajo e Turnait n%u00eb Navata (1165-1213). Fig. 1. Portiku n%u00eb Katedralen e Santiagos, Spanj%u00ebFig. 2. Bazilika e Sh%u00ebn Sernit n%u00eb Toloz%u00eb, 1080-1120Fig. 3. Bazilika e Sh%u00ebn Sernit n%u00eb Toloz%u00eb, 1080-1120, pamje e brendshmeFig. 4. Kisha e Sh%u00ebn Etient n%u00eb Kaen, e nisur n%u00eb vitin 1068ARTI ROMANIK13